الشيخ محمد آصف المحسني
117
انوار هدايت (تفسير قرآن كريم) (فارسى)
ملكيت خداوند جل جلاله « وَ لِلَّهِ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ يَغْفِرُ لِمَنْ يَشاءُ وَ يُعَذِّبُ مَنْ يَشاءُ وَ كانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحِيماً » ملكيت آسمانها و زمين از آن خداست ، تمام كهكشانها از خدا است ، ملكيت خدا ، به معناى ملكيت اعتبارى نيست كه در فقه از آن بحث مىشود ، ملكيت خدا ، ملكيت اجتماعى نيست كه به انسان ميراث مانده باشد ، يا كسى به او بخشيده باشد ، يا آنرا خريده باشد ملكيت انسان ، ملكيت اعتبارى است و چنين ملكيتها واقعيت خارجى ندارند ؛ ملكيت اجتماعى انسان ، ملكيت قراردادى است كه عقلاء به آن اعتبار مىدهند ، شارع به آن اعتبار مىدهند . ملكيت خدا غير از اين است ، ملكيت خدا ، ملكيت تكوينى است ، همه چيز ملك خدا است . اگر بخواهيم از نظر عقلى در اين مورد بحث كنيم ، ملكيت را بايد بر سه دسته تقسيم كنيم . 1 - ملكيت اعتبارى ، يعنى در بين مردم رايج است كه مىگويند : فلان چيز مال فلان شخص است ، فلان خانه مال فلان نفر مىباشد ، هر چيزىكه به شخص تعلق بگيرد اعتبار پيدا مىكند . 2 - ملكيت مقولهاى ، از مقولات نُهگانه ، كه در فلسفه بحث مىشود ، اين ملك ، عَرض است نه جوهر ، از ملكيت مقولهاى در فلسفه زياد بحث مىشود و من در اينجا از تفصيل آن خوددارى مىكنم . 3 - ملكيت تكوينى ، وقتىكه مىگوييم خداوند مالك است ، عبارت از مالكيت تكوينى است ؛ يعنى خداوند آن را ايجاد مىكند ، تمام وجود آن از اراده خدا ناشى مىشود ، تمام آسمانها و زمين از اراده او به وجودآمده است و